فهرست مطالب
معامله تعهدی یا فیوچرز (Futures) قراردادی است که با آن روی بالا رفتن یا پایین آمدن قیمت یک رمزارز معامله می‌کنید، بدون آنکه خود آن را بخرید. در بازار ارز دیجیتال، رایج‌ترین نوع آن «قرارداد دائمی» (Perpetual) است که تاریخ سررسید ندارد. معامله تعهدی معمولاً با اهرم انجام می‌شود؛ یعنی با سرمایه کم، موقعیتی بزرگ‌تر باز می‌کنید. همین اهرم سود و زیان را چند برابر می‌کند و اگر قیمت خلاف پیش‌بینی شما حرکت کند، ممکن است کل سرمایه آن معامله از دست برود.
تفاوت معامله تعهدی و اسپات
در معامله اسپات (Spot)، رمزارز را واقعاً می‌خرید و مالک آن می‌شوید؛ می‌توانید آن را به کیف‌پول خود ببرید و اگر قیمت نصف شود، نصف ارزش را از دست داده‌اید، نه همه را. در معامله تعهدی، فقط قراردادی روی قیمت دارید.
| موضوع | اسپات | معامله تعهدی |
|---|---|---|
| مالکیت رمزارز | دارید | ندارید؛ فقط قرارداد |
| سود از کاهش قیمت | ممکن نیست | با موقعیت فروش (Short) ممکن است |
| اهرم | ندارد | دارد |
| خطر از دست رفتن کل سرمایه | فقط اگر قیمت به صفر برسد | با حرکت کوچک قیمت هم ممکن است |
اگر با خود رمزارزها آشنا نیستید، از ارز دیجیتال چیست و بیت‌کوین چیست شروع کنید.
موقعیت خرید و فروش (Long و Short)
- خرید (Long): اگر فکر می‌کنید قیمت بالا می‌رود. با افزایش قیمت سود و با کاهش آن زیان می‌کنید.
- فروش (Short): اگر فکر می‌کنید قیمت پایین می‌آید. با کاهش قیمت سود و با افزایش آن زیان می‌کنید.
اهرم چیست؟
اهرم (Leverage) نسبت اندازه موقعیت به سرمایه‌ای است که گذاشته‌اید. با ۱۰۰ دلار و اهرم ۵ برابر، موقعیتی ۵۰۰ دلاری باز می‌کنید. اگر قیمت ۱۰ درصد به نفع شما حرکت کند، ۵۰ دلار سود می‌کنید، یعنی ۵۰ درصد سرمایه. اما اگر ۱۰ درصد خلاف شما حرکت کند، ۵۰ دلار زیان می‌کنید. با اهرم ۲۰ برابر، فقط ۵ درصد حرکت خلاف کافی است تا کل سرمایه از دست برود.
مارجین و لیکوئید شدن
سرمایه‌ای که برای باز کردن موقعیت می‌گذارید «مارجین» نام دارد. اگر زیان موقعیت آن‌قدر زیاد شود که مارجین دیگر کافی نباشد، پلتفرم موقعیت را خودکار می‌بندد؛ به این کار «لیکوئید شدن» (Liquidation) می‌گویند و مارجین آن موقعیت از دست می‌رود. هر چه اهرم بیشتر باشد، قیمت لیکوئید شدن به قیمت ورود نزدیک‌تر است.
مارجین ایزوله و کراس
- ایزوله (Isolated): فقط مارجینی که برای همان موقعیت گذاشته‌اید در خطر است. برای تازه‌کارها امن‌تر است، چون زیان هر معامله محدود می‌ماند.
- کراس (Cross): همه موجودی حساب پشتوانه موقعیت‌هاست؛ یک معامله بد می‌تواند کل موجودی را درگیر کند.
نرخ تأمین مالی (Funding)
قرارداد دائمی سررسید ندارد؛ برای اینکه قیمت آن به قیمت واقعی بازار نزدیک بماند، دارندگان موقعیت‌های خرید و فروش هر چند ساعت مبلغی به یکدیگر می‌پردازند. اگر موقعیت را مدت طولانی باز نگه دارید، این پرداخت‌ها می‌توانند بخش مهمی از هزینه باشند.
صرافی متمرکز یا غیرمتمرکز؟
معامله تعهدی هم در صرافی‌های متمرکز انجام می‌شود و هم در صرافی‌های غیرمتمرکز روی بلاک‌چین، مانند Hyperliquid. در صرافی متمرکز، دارایی و کلید نزد صرافی است و حساب ممکن است محدود شود؛ تفاوت این دو مدل را در کیف‌پول غیرمتمرکز چیست بخوانید. در صرافی غیرمتمرکز، معامله با امضای کیف‌پول خود شما انجام می‌شود، اما ریسک اهرم و لیکوئید شدن به همان اندازه وجود دارد.
پیش از نخستین معامله تعهدی
- با اهرم کم، مثلاً ۲ یا ۳ برابر، شروع کنید.
- مارجین ایزوله را انتخاب کنید تا زیان هر معامله محدود بماند.
- پیش از ورود، قیمت لیکوئید شدن را ببینید و حد ضرر (Stop Loss) بگذارید.
- هرگز مبلغی را که برای زندگی لازم دارید وارد معامله اهرمی نکنید.
پرسش‌های متداول
آیا معامله تعهدی حرام یا غیرقانونی است؟
حکم شرعی و قانونی آن به مرجع و کشور شما بستگی دارد و این مقاله در این باره نظر نمی‌دهد.
کمترین سرمایه برای معامله تعهدی چقدر است؟
هر پلتفرم حداقل خودش را دارد، اما مهم‌تر از حداقل، این است که فقط با مبلغی شروع کنید که از دست دادنش برایتان مشکلی ایجاد نمی‌کند.
آیا با معامله تعهدی بیشتر از سرمایه‌ام ضرر می‌کنم؟
در بیشتر پلتفرم‌ها با مارجین ایزوله، بیشترین زیان همان مارجین موقعیت است. با مارجین کراس، زیان می‌تواند کل موجودی حساب را درگیر کند.
جمع‌بندی
معامله تعهدی ابزاری برای معامله روی قیمت با اهرم است، نه راهی برای پس‌انداز. اهرم، سود و زیان را با هم بزرگ می‌کند و لیکوئید شدن می‌تواند در چند دقیقه کل سرمایه یک معامله را از بین ببرد. اگر هدفتان نگه‌داری بلندمدت است، اسپات و نگه‌داری در کیف‌پول خودتان گزینه ساده‌تر و کم‌خطرتری است.
